Türkiye yaşlanıyor

Bir ülkenin yaşlandığını tek bir sayı göstermez; birkaç gösterge aynı yöne işaret ettiğinde tablo netleşir. Bu yazıda TÜİK’in Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarından ve Doğum İstatistikleri’nden yayımlanan değerlere bakıyoruz. Yazıdaki her sayı sitede yayımlanan bir TÜİK değeridir ve ait olduğu yıl yanında yazar; kendi hesapladığımız bir oran ya da tahmin yoktur. Grafiklerin altındaki bağlantılar, her göstergenin il değerlerini ve yöntem notlarını içeren sayfasına gider.

Ortanca yaş, nüfusu yaşa göre sıraladığınızda tam ortada kalan kişinin yaşıdır: nüfusun yarısı bu yaştan genç, yarısı bu yaştan yaşlıdır. Türkiye’de ortanca yaş 2007’de 28,3 idi; 2025’te 34,9 oldu. Kadınların ortanca yaşı erkeklerinkinden yüksek: 2025’te kadınlarda 35,7, erkeklerde 34,2.

Ortanca yaş tek başına hangi yaş grubunun ne kadar büyüdüğünü söylemez. Bu yüzden aşağıda yaşlı nüfusun kendisine, doğumlara ve annelerin ilk doğum yaşına ayrı ayrı bakıyoruz.

İller arasındaki fark büyük. 2025’te ortanca yaşın en yüksek olduğu il Sinop (44,0), en düşük olduğu il Şanlıurfa (21,8). İllerin tamamı ortanca yaş sayfasında sıralı olarak yer alıyor.

TÜİK’in geniş yaş grupları tablosuna göre Türkiye’de 65 yaş ve üzeri nüfus 2007’de 5.000.175 kişiydi. 2025’te bu sayı 9.583.059 kişiye ulaştı. Aynı dönemde Türkiye’nin toplam nüfusu 70.586.256 kişiden 86.092.168 kişiye çıktı.

Toplam doğurganlık hızı, bir kadının doğurgan olduğu 15–49 yaş aralığında doğurabileceği ortalama çocuk sayısıdır. Türkiye’de bu hız 2001’de 2,38 idi, 2025’te 1,42 oldu. Doğan bebek sayısı da düşüyor: 2014’te 1.351.088 bebek canlı doğmuştu, 2025’te bu sayı 895.374. 2014’ten 2025’e kadar her yıl bir önceki yıldan daha az doğum kaydedildi.

Nüfusun büyüme temposu da yavaşladı: TÜİK’e göre yıllık nüfus artış hızı 2019’da binde 13,9 idi, 2025’te binde 5,0 oldu. Artış hızı yalnızca doğumlara değil, ölümlere ve göçe de bağlıdır; bu yüzden tek başına doğurganlığın bir sonucu olarak okunmamalıdır.

İllere göre bakıldığında 2025’te toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu il Şanlıurfa (3,15), en düşük olduğu il Bartın (1,09).

TÜİK’e göre ilk doğumunu yapan annelerin ortalama yaşı 2019’da 26,4 idi; 2025’te 27,5 oldu. 2025’te bu yaş Artvin’de 29,0 ile en yüksek, Şanlıurfa’da 24,4 ile en düşük.

Ortanca yaşın yükselmesi, 65 yaş ve üzeri nüfusun büyümesi, doğurganlığın düşmesi ve ilk doğum yaşının yükselmesi aynı dönemde görülüyor. Bu veriler, değişimlerin birbirini nasıl etkilediğini tek başına göstermez; yalnızca aynı dönemde neler olduğunu ölçer. Göstergelerin tamamı, il değerleri ve TÜİK kaynak bağlantıları için aşağıdaki listeye ya da Nüfus ve Doğum sayfalarına bakabilirsiniz.