İçeriğe geç
Veri Atlası

Göstergeler arasındaki ilişkiler

Seçilmiş gösterge çiftlerini yan yana grafiklerle görün ya da kendi seçtiğiniz göstergeleri karşılaştırın. Korelasyon nedensellik göstermez.

Burada görünen ilişkiler sonuç değil, hipotez önerisidir: yalnız TÜİK’in yayımladığı özet tablolara dayanır ve iki gösterge farklı sıklıkta ya da farklı coğrafi düzeyde yayımlanmış olabilir.

Kendin keşfet

Seçilmiş ilişkiler

Araştırmacıların uzun süredir incelediği gösterge çiftleri, konu konu. Her sayfada önce iki göstergenin kendi grafiği gelir; katsayı, uygun olduğu çiftlerde ayrıntıda verilir.

Demografi

Açık sorular

Cevabı önceden belli olmayan sorular: iki göstergenin iller arasında birlikte nasıl dağıldığına grafiklerden bakın.

  • Eğitim ve çocuk sağlığı

    Eğitim düzeyi yüksek illerde bebek ölümleri daha mı az?

    John Caldwell’in öncü çalışması, annenin eğitiminin çocuk ölümlerini gelirden bağımsız olarak da azalttığını gösterdi; bu bulgu küresel sağlık politikalarını yönlendirdi.

    Göstergeler: Bebek ölüm hızı, Ortalama eğitim süresi

    Grafikleri gör: Eğitim düzeyi yüksek illerde bebek ölümleri daha mı az?

  • Boşanmanın eğitim eğimi

    Eğitim süresi uzun illerde boşanma daha mı yaygın?

    Karşılaştırmalı araştırmalar, eğitim ile boşanma arasındaki ilişkinin yönünün ülkeden ülkeye ve zamanla değiştiğini gösteriyor: boşanmanın zor ve pahalı olduğu toplumlarda eğitimliler daha çok boşanırken, boşanma yaygınlaştıkça bu eğim tersine dönebiliyor.

    Göstergeler: Kaba boşanma hızı, Ortalama eğitim süresi

    Grafikleri gör: Eğitim süresi uzun illerde boşanma daha mı yaygın?

Beklenen ilişkiler

Yönü önceden belli ilişkiler; bunlar bulgu değil. Sayfalarında genel eğilimin dışında kalan iller öne çıkar.

Nasıl çalışır?

  • Her sayfada önce iki göstergenin kendi grafiği gelir: zaman içinde her birinin çizgisi, iller arasında her birinin haritası. Birlikte hareket eden bir katsayı varsa yalnız “İstatistik ayrıntıları” bölümünde, grafiklerin altında verilir.
  • İller arasında, iki gösterge de oran, ortalama ya da kişi başına değer ise illerin iki göstergedeki sıralamalarının ne kadar benzediği ölçülür (Spearman sıra korelasyonu). Nüfus, doğum sayısı ya da tutar gibi ham sayılar il büyüklüğünü taşıdığı için iller arasında katsayı verilmez.
  • Zaman içinde düzeyler değil, yıllık değişimler karşılaştırılır; iki serinin ortak eğilimi ilişki sanılmasın diye. Seri kısaysa, iki gösterge farklı aralıklarla yayımlanıyorsa, TL tutarı enflasyonu taşıyorsa ya da benzerlik birkaç olağandışı yıla dayanıyorsa katsayı verilmez.
  • Katsayı verilmeyen çiftlerde de grafikler gösterilir ve nedeni sade bir cümleyle yazılır.
  • Yönü önceden belli bir ilişki (geç evlenilen illerde ilk doğumun da geç olması gibi) bulgu olarak sunulmaz: sayfası nedenini tek cümleyle söyler ve genel eğilimin dışında kalan illeri gösterir.
  • Bir ilişki birinin ötekine yol açtığını göstermez; olası açıklamalar yalnızca kaynaklı hipotez olarak verilir.

Yöntem

Tüm seriler TÜİK’ten; her ilişki sayfasında iki göstergenin kaynak bloğu bulunur.