Kadınların geç evlendiği illerde ilk çocuk da geç geliyor: beklenen bir ilişki

Beklentiden ayrılan iller

Genel eğilim aynı yönde: ilk doğumda anne yaşı sıralamasında üstte olan il, kadınlarda ilk evlenme yaşı sıralamasında da genellikle üsttedir.

1. Bingöl

   • İlk doğumda anne yaşı: 27,5 (81 il içinde 35. sıra)
   • Kadınlarda ilk evlenme yaşı: 27,0 (81 il içinde 7. sıra)

   Bu il kadınlarda ilk evlenme yaşı sıralamasında, ilk doğumda anne yaşı sıralamasında olduğundan çok daha üstte. Eğilimden uzaklık: 28 basamak

2. Batman

   • İlk doğumda anne yaşı: 26,7 (81 il içinde 57. sıra)
   • Kadınlarda ilk evlenme yaşı: 26,0 (81 il içinde 32. sıra)

   Bu il kadınlarda ilk evlenme yaşı sıralamasında, ilk doğumda anne yaşı sıralamasında olduğundan çok daha üstte. Eğilimden uzaklık: 25 basamak

Bu iller nasıl seçildi?

İller iki göstergede ayrı ayrı sıralandı (1. sıra en yüksek değer; 81 il, 2025); eşit değerli iller sıranın ortalamasını alır. Her ilin iki sırası arasındaki fark, ilin genel eğilimden uzaklığıdır. En az 21 basamak uzaklaşan 2 il var; listede en uzak 2 tanesi. Bu farklar, istatistik ayrıntılarındaki sıra korelasyonunu (Spearman ρ) tam uyumdan uzaklaştıran en büyük katkılardır; başka bir hesap ya da düzeltme yapılmadı.

Yöntemin ayrıntısı

Ebeveynliğin ertelenmesi

Neden bakmaya değer?

Avrupa’da doğurganlığın çok düşük düzeylere inmesini inceleyen araştırmalar, evliliğin ve ilk doğumun birlikte ertelendiğini gösterdi. Türkiye’de doğumların büyük çoğunluğu evlilik içinde gerçekleştiği için iki yaşın iller arasında birlikte hareket etmesi beklenir; sayfadaki grafikler bu beklentinin illerde nasıl göründüğünü gösteriyor.

Kaynakça

• Kohler, Billari ve Ortega (2002). The Emergence of Lowest-Low Fertility in Europe During the 1990s. Population and Development Review(yeni sekme)
• Mills ve diğerleri (2011). Why do people postpone parenthood? Human Reproduction Update(yeni sekme)

Olası açıklamalar

Bu ilişkiyi araştırmak isterseniz

Bu sayfadaki ilişki bir sonuç değil, araştırılmaya değer bir hipotez önerisidir. Bir araştırma genellikle şu yolu izler:

1. Bir soru ve hipotez kurun.

   Veriye bakmadan önce neyi, neden merak ettiğinizi yazın. Hangi mekanizma iki göstergeyi birbirine bağlıyor olabilir; hipotez yanlışsa veride ne görürdünüz? Bu sayfa size bir soru verebilir, cevabı vermez.

2. İki göstergenin aynı ölçekte olup olmadığına bakın.

   Yayım sıklığı, coğrafi düzey ya da kapsam farklıysa iki seri aynı olguyu anlatmıyor olabilir. Bu çiftin durumu:

   Yayım sıklığı

   İkisi de yıllık yayımlanıyor.

   Coğrafi düzey

   İller arasında: 81 il. İl düzeyindeki bir ilişki kişiler ya da haneler için geçerli olmayabilir.

   Dönem

   İki göstergenin il değerleri aynı döneme ait: 2025.

   Kapsam

   Kadınlarda ilk evlenme yaşı: göstergenin tamamı değil, bir alt grubu; sonuç o grupla sınırlı.

3. Gerekirse daha ayrıntılı veri isteyin.

   Bu sayfa yalnız TÜİK’in yayımladığı özet tabloları kullanır. Kişi, hane ya da işyeri düzeyindeki ham veriye (mikro veri) ve daha alt düzey kırılımlara TÜİK’in mikro veri sürecine başvurarak ulaşılır: araştırmacı başvurur, talep uygun bulunursa TÜİK ile bir protokol imzalanır ve veri bu protokolün kurallarıyla kullanılır.

   TÜİK’te mikro veriye erişim(yeni sekme)

4. Yöntemin varsayımlarını kontrol edin.

   Bir katsayı tek bir sayıdır ve grafiğin yerini tutmaz. Önce iki göstergenin grafiklerine bakın: ilişki tekdüze mi, tek bir gözlem ya da birkaç uç il sonucu sürüklüyor mu?

   İller arasında sıralamaların benzerliği ölçülür (Spearman sıra korelasyonu). İller bağımsız gözlem değildir: komşu iller birbirine benzer (mekânsal otokorelasyon) ve bu sayfa bunu düzeltmez. İl düzeyindeki bir benzerlik kişiler için aynı şeyi göstermez.

   Yöntemin ayrıntısı

5. Korelasyonun nedensellik olmadığını unutmayın.

   Birlikte hareket eden iki gösterge, ikisini birden etkileyen üçüncü bir etkenden ya da rastlantıdan kaynaklanabilir. Neden-sonuç sorusu uygun bir araştırma tasarımı ve çoğu zaman daha ayrıntılı veri ister.