Doğurganlık hızı ile kaba ölüm hızı arasındaki ilişki
2025 yılında doğurganlık hızında en yüksek iller Şanlıurfa ve Şırnak, en düşük iller Bartın ve İzmir. Kaba ölüm hızında en yüksek iller Sinop ve Kastamonu, en düşük iller Şırnak ve Hakkari.
Korelasyon nedensellik göstermez.
Göstergeleri değiştir
İller arasında
81 il · 2025
Doğurganlık hızı
çocuk/kadın · 2025
Doğurganlık hızı (çocuk/kadın)
- Veri yok
Tablo görünümü
| İl | Doğurganlık hızı (çocuk/kadın) |
|---|---|
| Şanlıurfa | 3,15 |
| Şırnak | 2,53 |
| Mardin | 2,23 |
| Diyarbakır | 2,14 |
| Siirt | 2,11 |
| Ağrı | 2,05 |
| Bitlis | 2,05 |
| Muş | 2,01 |
| Gaziantep | 2,00 |
| Batman | 2,00 |
Tamamını gör (81)
| İl | Doğurganlık hızı (çocuk/kadın) |
|---|---|
| Adıyaman | 1,91 |
| Van | 1,87 |
| Kilis | 1,84 |
| Hatay | 1,81 |
| Hakkari | 1,71 |
| Osmaniye | 1,71 |
| Kahramanmaraş | 1,70 |
| Iğdır | 1,61 |
| Kars | 1,59 |
| Adana | 1,55 |
| Konya | 1,53 |
| Bingöl | 1,52 |
| Erzurum | 1,49 |
| Aksaray | 1,49 |
| Niğde | 1,47 |
| Afyonkarahisar | 1,43 |
| Mersin | 1,42 |
| Sakarya | 1,41 |
| Manisa | 1,41 |
| Malatya | 1,40 |
| Kocaeli | 1,39 |
| Ardahan | 1,39 |
| Kayseri | 1,38 |
| Tekirdağ | 1,37 |
| Düzce | 1,36 |
| Yalova | 1,36 |
| Elazığ | 1,35 |
| Karaman | 1,33 |
| Bursa | 1,32 |
| Nevşehir | 1,32 |
| Aydın | 1,31 |
| Burdur | 1,31 |
| Erzincan | 1,30 |
| Çankırı | 1,28 |
| Trabzon | 1,28 |
| Kastamonu | 1,28 |
| Rize | 1,28 |
| Bilecik | 1,27 |
| Amasya | 1,26 |
| Ordu | 1,25 |
| Sinop | 1,25 |
| Denizli | 1,25 |
| Balıkesir | 1,25 |
| Samsun | 1,24 |
| Sivas | 1,24 |
| Yozgat | 1,23 |
| Artvin | 1,23 |
| Tunceli | 1,23 |
| Isparta | 1,22 |
| Kırşehir | 1,22 |
| Bolu | 1,22 |
| Çorum | 1,22 |
| Tokat | 1,22 |
| Muğla | 1,21 |
| Antalya | 1,20 |
| Bayburt | 1,19 |
| Çanakkale | 1,17 |
| Uşak | 1,17 |
| Kırklareli | 1,15 |
| Gümüşhane | 1,14 |
| İstanbul | 1,14 |
| Giresun | 1,14 |
| Kırıkkale | 1,14 |
| Karabük | 1,14 |
| Kütahya | 1,13 |
| Edirne | 1,12 |
| Zonguldak | 1,11 |
| Ankara | 1,11 |
| Eskişehir | 1,11 |
| İzmir | 1,10 |
| Bartın | 1,09 |
Kaba ölüm hızı
binde · 2025
Kaba ölüm hızı (binde)
- Veri yok
Tablo görünümü
| İl | Kaba ölüm hızı (‰) |
|---|---|
| Sinop | ‰10,8 |
| Kastamonu | ‰10,2 |
| Giresun | ‰9,6 |
| Balıkesir | ‰9,5 |
| Edirne | ‰9,4 |
| Çanakkale | ‰9,3 |
| Artvin | ‰9,1 |
| Çankırı | ‰8,8 |
| Kırklareli | ‰8,8 |
| Çorum | ‰8,7 |
Tamamını gör (81)
| İl | Kaba ölüm hızı (‰) |
|---|---|
| Burdur | ‰8,6 |
| Ordu | ‰8,4 |
| Amasya | ‰8,3 |
| Bartın | ‰8,3 |
| Kütahya | ‰8,3 |
| Karabük | ‰8,1 |
| Zonguldak | ‰8,0 |
| Tokat | ‰8,0 |
| Aydın | ‰7,9 |
| Yozgat | ‰7,7 |
| Uşak | ‰7,7 |
| Manisa | ‰7,7 |
| Kırıkkale | ‰7,7 |
| Rize | ‰7,7 |
| Bilecik | ‰7,6 |
| Kırşehir | ‰7,5 |
| Ardahan | ‰7,5 |
| Afyonkarahisar | ‰7,4 |
| Sivas | ‰7,4 |
| Isparta | ‰7,4 |
| Bolu | ‰7,3 |
| Eskişehir | ‰7,2 |
| Samsun | ‰7,1 |
| Nevşehir | ‰7,0 |
| İzmir | ‰7,0 |
| Denizli | ‰7,0 |
| Yalova | ‰7,0 |
| Tunceli | ‰7,0 |
| Erzincan | ‰6,9 |
| Trabzon | ‰6,8 |
| Gümüşhane | ‰6,7 |
| Düzce | ‰6,7 |
| Muğla | ‰6,6 |
| Karaman | ‰6,5 |
| Niğde | ‰6,4 |
| Elazığ | ‰6,1 |
| Sakarya | ‰6,1 |
| Bayburt | ‰6,0 |
| Malatya | ‰6,0 |
| Bursa | ‰6,0 |
| Tekirdağ | ‰6,0 |
| Mersin | ‰5,9 |
| Adana | ‰5,9 |
| Konya | ‰5,8 |
| Erzurum | ‰5,7 |
| Kayseri | ‰5,7 |
| Aksaray | ‰5,7 |
| Osmaniye | ‰5,6 |
| Kilis | ‰5,4 |
| Ankara | ‰5,3 |
| Antalya | ‰5,1 |
| Kars | ‰5,1 |
| Hatay | ‰5,0 |
| Kocaeli | ‰4,9 |
| Kahramanmaraş | ‰4,8 |
| Adıyaman | ‰4,7 |
| Iğdır | ‰4,6 |
| İstanbul | ‰4,5 |
| Bingöl | ‰4,4 |
| Gaziantep | ‰4,0 |
| Muş | ‰3,7 |
| Bitlis | ‰3,6 |
| Ağrı | ‰3,6 |
| Diyarbakır | ‰3,4 |
| Mardin | ‰3,4 |
| Siirt | ‰3,4 |
| Şanlıurfa | ‰3,2 |
| Batman | ‰3,2 |
| Van | ‰3,1 |
| Hakkari | ‰2,5 |
| Şırnak | ‰2,3 |
Her nokta bir il
yatay: Doğurganlık hızı · dikey: Kaba ölüm hızı · 2025
Tablo görünümü
| İl | Doğurganlık hızı (çocuk/kadın) | Kaba ölüm hızı (‰) |
|---|---|---|
| Adana | 1,55 | ‰5,9 |
| Adıyaman | 1,91 | ‰4,7 |
| Afyonkarahisar | 1,43 | ‰7,4 |
| Ağrı | 2,05 | ‰3,6 |
| Aksaray | 1,49 | ‰5,7 |
| Amasya | 1,26 | ‰8,3 |
| Ankara | 1,11 | ‰5,3 |
| Antalya | 1,20 | ‰5,1 |
| Ardahan | 1,39 | ‰7,5 |
| Artvin | 1,23 | ‰9,1 |
Tamamını gör (81)
| İl | Doğurganlık hızı (çocuk/kadın) | Kaba ölüm hızı (‰) |
|---|---|---|
| Aydın | 1,31 | ‰7,9 |
| Balıkesir | 1,25 | ‰9,5 |
| Bartın | 1,09 | ‰8,3 |
| Batman | 2,00 | ‰3,2 |
| Bayburt | 1,19 | ‰6,0 |
| Bilecik | 1,27 | ‰7,6 |
| Bingöl | 1,52 | ‰4,4 |
| Bitlis | 2,05 | ‰3,6 |
| Bolu | 1,22 | ‰7,3 |
| Burdur | 1,31 | ‰8,6 |
| Bursa | 1,32 | ‰6,0 |
| Çanakkale | 1,17 | ‰9,3 |
| Çankırı | 1,28 | ‰8,8 |
| Çorum | 1,22 | ‰8,7 |
| Denizli | 1,25 | ‰7,0 |
| Diyarbakır | 2,14 | ‰3,4 |
| Düzce | 1,36 | ‰6,7 |
| Edirne | 1,12 | ‰9,4 |
| Elazığ | 1,35 | ‰6,1 |
| Erzincan | 1,30 | ‰6,9 |
| Erzurum | 1,49 | ‰5,7 |
| Eskişehir | 1,11 | ‰7,2 |
| Gaziantep | 2,00 | ‰4,0 |
| Giresun | 1,14 | ‰9,6 |
| Gümüşhane | 1,14 | ‰6,7 |
| Hakkari | 1,71 | ‰2,5 |
| Hatay | 1,81 | ‰5,0 |
| Iğdır | 1,61 | ‰4,6 |
| Isparta | 1,22 | ‰7,4 |
| İstanbul | 1,14 | ‰4,5 |
| İzmir | 1,10 | ‰7,0 |
| Kahramanmaraş | 1,70 | ‰4,8 |
| Karabük | 1,14 | ‰8,1 |
| Karaman | 1,33 | ‰6,5 |
| Kars | 1,59 | ‰5,1 |
| Kastamonu | 1,28 | ‰10,2 |
| Kayseri | 1,38 | ‰5,7 |
| Kilis | 1,84 | ‰5,4 |
| Kırıkkale | 1,14 | ‰7,7 |
| Kırklareli | 1,15 | ‰8,8 |
| Kırşehir | 1,22 | ‰7,5 |
| Kocaeli | 1,39 | ‰4,9 |
| Konya | 1,53 | ‰5,8 |
| Kütahya | 1,13 | ‰8,3 |
| Malatya | 1,40 | ‰6,0 |
| Manisa | 1,41 | ‰7,7 |
| Mardin | 2,23 | ‰3,4 |
| Mersin | 1,42 | ‰5,9 |
| Muğla | 1,21 | ‰6,6 |
| Muş | 2,01 | ‰3,7 |
| Nevşehir | 1,32 | ‰7,0 |
| Niğde | 1,47 | ‰6,4 |
| Ordu | 1,25 | ‰8,4 |
| Osmaniye | 1,71 | ‰5,6 |
| Rize | 1,28 | ‰7,7 |
| Sakarya | 1,41 | ‰6,1 |
| Samsun | 1,24 | ‰7,1 |
| Şanlıurfa | 3,15 | ‰3,2 |
| Siirt | 2,11 | ‰3,4 |
| Sinop | 1,25 | ‰10,8 |
| Şırnak | 2,53 | ‰2,3 |
| Sivas | 1,24 | ‰7,4 |
| Tekirdağ | 1,37 | ‰6,0 |
| Tokat | 1,22 | ‰8,0 |
| Trabzon | 1,28 | ‰6,8 |
| Tunceli | 1,23 | ‰7,0 |
| Uşak | 1,17 | ‰7,7 |
| Van | 1,87 | ‰3,1 |
| Yalova | 1,36 | ‰7,0 |
| Yozgat | 1,23 | ‰7,7 |
| Zonguldak | 1,11 | ‰8,0 |
En yüksek ve en düşük 5 il
| İl | Doğurganlık hızı (çocuk/kadın) | Kaba ölüm hızı (‰) |
|---|---|---|
| Şanlıurfa | 3,15 | ‰3,2 |
| Şırnak | 2,53 | ‰2,3 |
| Mardin | 2,23 | ‰3,4 |
| Diyarbakır | 2,14 | ‰3,4 |
| Siirt | 2,11 | ‰3,4 |
| Zonguldak | 1,11 | ‰8,0 |
| Ankara | 1,11 | ‰5,3 |
| Eskişehir | 1,11 | ‰7,2 |
| İzmir | 1,10 | ‰7,0 |
| Bartın | 1,09 | ‰8,3 |
Dikkat
- İl düzeyindeki bir benzerlik bireyler için aynı şeyi göstermez; bölgesel gelişmişlik ve yaş yapısı gibi ortak etkenler iki göstergeyi birden belirleyebilir.
- Korelasyon nedensellik göstermez: iki göstergenin birlikte hareket etmesi birinin diğerine yol açtığını kanıtlamaz.
İstatistik ayrıntıları
Birlikte hareketi ölçen katsayı, hangi veriden hesaplandığı ve ne kadar güvenilir olduğu
Yukarıdaki grafikler iki göstergenin kendi değerlerini gösterir. Bu bölümde, uygun olduğu durumda, iki göstergenin birlikte hareketini ölçen katsayı ve hangi veriden hesaplandığı yer alır.
Ölçü: Spearman sıra korelasyonu — illerin iki göstergedeki sıralamalarının benzerliği.
İllerin iki göstergedeki sıralamaları güçlü ölçüde ters (Spearman ρ = −0,73; 81 il).
- Değer
- ρ = −0,73
- %95 güven aralığı
- −0,83 ile −0,59 arası
- Gözlem
- 81 il
- Anlamlılık
- p < 0,001
- Güvenilirlik
- Güvenilirlik: YüksekEn az 70 il ve p < 0,05; uyarılar dereceyi düşürebilir.
Sıralama benzerliği yıllara göre
İllerin sıralama benzerliği zamanla büyük ölçüde aynı kaldı: 2009 için ρ = −0,71, 2025 için ρ = −0,73.
Tablo görünümü
| Dönem | ρ | n |
|---|---|---|
| 2009 | −0,71 | 81 |
| 2010 | −0,73 | 81 |
| 2011 | −0,73 | 81 |
| 2012 | −0,77 | 81 |
| 2013 | −0,77 | 81 |
| 2014 | −0,81 | 81 |
| 2015 | −0,83 | 81 |
| 2016 | −0,81 | 81 |
| 2017 | −0,81 | 81 |
| 2018 | −0,81 | 81 |
| 2019 | −0,79 | 81 |
| 2020 | −0,72 | 81 |
| 2021 | −0,78 | 81 |
| 2022 | −0,74 | 81 |
| 2023 | −0,58 | 81 |
| 2024 | −0,73 | 81 |
| 2025 | −0,73 | 81 |
Hesaplamanın söyledikleri
- Bu büyüklükte bir katsayının rastlantıyla çıkma olasılığı düşük (p < 0,001).
- Aynı değerlerin doğrusal korelasyonu Pearson r = −0,76; uç illere duyarlı olduğu için ölçü olarak sıralama katsayısı kullanılır.
- Saçılımda en uçta duran iller Şanlıurfa ve Şırnak; İstanbul çıkarıldığında ρ = −0,76 oluyor.
Bu ilişkiyi araştırmak isterseniz
Bu sayfadaki ilişki bir sonuç değil, araştırılmaya değer bir hipotez önerisidir. Bir araştırma genellikle şu yolu izler:
Bir soru ve hipotez kurun.
Veriye bakmadan önce neyi, neden merak ettiğinizi yazın. Hangi mekanizma iki göstergeyi birbirine bağlıyor olabilir; hipotez yanlışsa veride ne görürdünüz? Bu sayfa size bir soru verebilir, cevabı vermez.
İki göstergenin aynı ölçekte olup olmadığına bakın.
Yayım sıklığı, coğrafi düzey ya da kapsam farklıysa iki seri aynı olguyu anlatmıyor olabilir. Bu çiftin durumu:
- Yayım sıklığı
- İkisi de yıllık yayımlanıyor.
- Coğrafi düzey
- İller arasında: 81 il. İl düzeyindeki bir ilişki kişiler ya da haneler için geçerli olmayabilir.
- Dönem
- İki göstergenin il değerleri aynı döneme ait: 2025.
- Kapsam
- İki seri de göstergenin toplamı.
Gerekirse daha ayrıntılı veri isteyin.
Bu sayfa yalnız TÜİK’in yayımladığı özet tabloları kullanır. Kişi, hane ya da işyeri düzeyindeki ham veriye (mikro veri) ve daha alt düzey kırılımlara TÜİK’in mikro veri sürecine başvurarak ulaşılır: araştırmacı başvurur, talep uygun bulunursa TÜİK ile bir protokol imzalanır ve veri bu protokolün kurallarıyla kullanılır.
Yöntemin varsayımlarını kontrol edin.
Bir katsayı tek bir sayıdır ve grafiğin yerini tutmaz. Önce iki göstergenin grafiklerine bakın: ilişki tekdüze mi, tek bir gözlem ya da birkaç uç il sonucu sürüklüyor mu?
İller arasında sıralamaların benzerliği ölçülür (Spearman sıra korelasyonu). İller bağımsız gözlem değildir: komşu iller birbirine benzer (mekânsal otokorelasyon) ve bu sayfa bunu düzeltmez. İl düzeyindeki bir benzerlik kişiler için aynı şeyi göstermez.
Korelasyonun nedensellik olmadığını unutmayın.
Birlikte hareket eden iki gösterge, ikisini birden etkileyen üçüncü bir etkenden ya da rastlantıdan kaynaklanabilir. Neden-sonuç sorusu uygun bir araştırma tasarımı ve çoğu zaman daha ayrıntılı veri ister.
Veri ve yöntem
İller arasında: hizalanmış veri
| İl | Doğurganlık hızı (çocuk/kadın) | Kaba ölüm hızı (‰) |
|---|---|---|
| Adana | 1,55 | ‰5,9 |
| Adıyaman | 1,91 | ‰4,7 |
| Afyonkarahisar | 1,43 | ‰7,4 |
| Ağrı | 2,05 | ‰3,6 |
| Aksaray | 1,49 | ‰5,7 |
| Amasya | 1,26 | ‰8,3 |
| Ankara | 1,11 | ‰5,3 |
| Antalya | 1,20 | ‰5,1 |
| Ardahan | 1,39 | ‰7,5 |
| Artvin | 1,23 | ‰9,1 |
| Aydın | 1,31 | ‰7,9 |
| Balıkesir | 1,25 | ‰9,5 |
| Bartın | 1,09 | ‰8,3 |
| Batman | 2,00 | ‰3,2 |
| Bayburt | 1,19 | ‰6,0 |
| Bilecik | 1,27 | ‰7,6 |
| Bingöl | 1,52 | ‰4,4 |
| Bitlis | 2,05 | ‰3,6 |
| Bolu | 1,22 | ‰7,3 |
| Burdur | 1,31 | ‰8,6 |
| Bursa | 1,32 | ‰6,0 |
| Çanakkale | 1,17 | ‰9,3 |
| Çankırı | 1,28 | ‰8,8 |
| Çorum | 1,22 | ‰8,7 |
| Denizli | 1,25 | ‰7,0 |
| Diyarbakır | 2,14 | ‰3,4 |
| Düzce | 1,36 | ‰6,7 |
| Edirne | 1,12 | ‰9,4 |
| Elazığ | 1,35 | ‰6,1 |
| Erzincan | 1,30 | ‰6,9 |
| Erzurum | 1,49 | ‰5,7 |
| Eskişehir | 1,11 | ‰7,2 |
| Gaziantep | 2,00 | ‰4,0 |
| Giresun | 1,14 | ‰9,6 |
| Gümüşhane | 1,14 | ‰6,7 |
| Hakkari | 1,71 | ‰2,5 |
| Hatay | 1,81 | ‰5,0 |
| Iğdır | 1,61 | ‰4,6 |
| Isparta | 1,22 | ‰7,4 |
| İstanbul | 1,14 | ‰4,5 |
| İzmir | 1,10 | ‰7,0 |
| Kahramanmaraş | 1,70 | ‰4,8 |
| Karabük | 1,14 | ‰8,1 |
| Karaman | 1,33 | ‰6,5 |
| Kars | 1,59 | ‰5,1 |
| Kastamonu | 1,28 | ‰10,2 |
| Kayseri | 1,38 | ‰5,7 |
| Kilis | 1,84 | ‰5,4 |
| Kırıkkale | 1,14 | ‰7,7 |
| Kırklareli | 1,15 | ‰8,8 |
| Kırşehir | 1,22 | ‰7,5 |
| Kocaeli | 1,39 | ‰4,9 |
| Konya | 1,53 | ‰5,8 |
| Kütahya | 1,13 | ‰8,3 |
| Malatya | 1,40 | ‰6,0 |
| Manisa | 1,41 | ‰7,7 |
| Mardin | 2,23 | ‰3,4 |
| Mersin | 1,42 | ‰5,9 |
| Muğla | 1,21 | ‰6,6 |
| Muş | 2,01 | ‰3,7 |
| Nevşehir | 1,32 | ‰7,0 |
| Niğde | 1,47 | ‰6,4 |
| Ordu | 1,25 | ‰8,4 |
| Osmaniye | 1,71 | ‰5,6 |
| Rize | 1,28 | ‰7,7 |
| Sakarya | 1,41 | ‰6,1 |
| Samsun | 1,24 | ‰7,1 |
| Şanlıurfa | 3,15 | ‰3,2 |
| Siirt | 2,11 | ‰3,4 |
| Sinop | 1,25 | ‰10,8 |
| Şırnak | 2,53 | ‰2,3 |
| Sivas | 1,24 | ‰7,4 |
| Tekirdağ | 1,37 | ‰6,0 |
| Tokat | 1,22 | ‰8,0 |
| Trabzon | 1,28 | ‰6,8 |
| Tunceli | 1,23 | ‰7,0 |
| Uşak | 1,17 | ‰7,7 |
| Van | 1,87 | ‰3,1 |
| Yalova | 1,36 | ‰7,0 |
| Yozgat | 1,23 | ‰7,7 |
| Zonguldak | 1,11 | ‰8,0 |
Yöntem
- İller arası karşılaştırma
- 81 il, 2025
- Ölçü (iller arasında)
- Spearman sıra korelasyonu; p için t yaklaşımı, aralık Fisher z ile
- Yöntem sürümü
- 2.0.0
Kaynak
- Veri seti: Doğum istatistikleri: Türkiye toplam doğurganlık hızı (2001–2025)Referans dönemi: · Yayım: · Sistemimize son aktarım:
- Veri seti: Ölüm istatistikleri: Türkiye ve illere göre kaba ölüm hızı (2009–2025)Referans dönemi: · Yayım: · Sistemimize son aktarım:
Bu sayfa TÜİK yayımlarından otomatik güncellenir; aktarım ve hesaplama hataları Veri Atlası’na aittir, TÜİK’e atfedilemez. Veri nasıl alınır?